Hamse nedir?

Hamse, Beş, beşleme anlamına gelmektedir. Divan Edebiyatı'nda şairlerin değişik konularda kaleme aldıkları beş ayrı eserinin bir araya gelmesiyle meydana gelen büyük hacimli eserlere verilen genel addır.

Bu türün Divan Edebiyatı'nda önemli bir yeri vardır. Çünkü Divan Edebiyatı şairlerine göre hamse sahibi olmak çok önemliydi. Daha değişik bir ifade ile hamse Divan Edebiyatı şairleri tarafından mesnevi şeklinde yazılan ve beş kitaptan meydana gelen bir takım demektir. Böyle bir esere sahip olan şairlere hamseci şairler denir ve bu sanatçılar saygı ile anılırlardı.

Hamse yazarı şairler hamse şairi ya da hamsenüvis diye bilinir. Türk edebiyatında 16. yüzyılda gelişmeye başladı. İlk hamseyi Çağatay şairi Ali Şir Nevai yazdı. Divan edebiyatının ilk hamsesini yazan şair de Hamdullah Hamdi'dir.

hamse

Hamse türüne düzyazının girişi ise 17. yüzyılda gerçekleşti. Nergisi hamseye düzyazıyı sokan ilk yazardır. Çoğunlukla hüzünlü aşkların konu edinildiği hamselerde soyut kavramları işleyen mesnevilere de yer verilir. Hamse sahibi divan yazarları edebi çevrelerde büyük saygı görürdü.

Hamse terimi, 12. yüzyılda Genceli Nizami'nin beş mesnevi yazıp kitabına "Penc Genç" (Beş Hazine) adını vermesinden sonra kullanılmaya başlanmıştır. Türk edebiyatında 14. yüzyıldan başlayarak hamseye yönelindiği görülür. Önce bir çeviri dönemi geçirilir ve Nizami'nin mesnevileri Ahmedi, Şeyhi gibi şairlerce çevrilir.

Mesnevi biçiminin gelişimiyle birlikte, Türk şairlerince hamse sahibi olmanın, varılacak en büyük sanatsal amaç olarak benimsendiği görülür. Mesnevilerin "şebebi telif" bölümünde bu amaç açıkça belirtilir. Ama hamseleri günümüze kadar gelen sanatçıların sayısı sadece altıdır. Hamse sahibi olduğu belirtildiği halde hiçbir mesnevisi bulunamamış şairler de vardır.

Hamse şairleri

• Ali Şir Nevai (İlk hamseyi yazan şair)
• Genceli Nizami (Divan edebiyatının ilk hamsesini yazan şair)
• Hamdullah Hamdi
• Lamii
• Taşlıcalı Yahya
• Behişti
• Nev’izade Atai
• Nergisi (hamseye düz yazıyı ilk sokan yazar)

Sözlükte "hamse" ne demek?

1. divan edebiyatında beş mesnevinin bir araya gelmesinden oluşan yapıt.

Son eklenenler

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç